OBSERVATIES MET RANDJES VAN GOUD
Özcan Akyol heeft de dichter Lévi Weemoedt weer opgewekt vanuit het graf. Dankzij de prachtig uitgevoerde bundel Pessimisme kun je leren maakt heel boekminnend Nederland nu kennis met het heerlijke werk van misschien wel de meest grappige dichter des vaderlands. In de boekwinkels is het boek niet aan te slepen en de uitgever is druk bezig met de ene na de andere herdruk. De twee optredens van Weemoedt bij DWDD hebben wonderen gedaan en hoewel een deel van de kenners dacht dat hij eigenlijk al overleden was, blijkt Weemoedt nog altijd springlevend te zijn. Alive and rhyming, als het ware. De bundel die Akyol heeft samengesteld is feitelijk een soort van Greatest Hits, hoewel de persoonlijke smaak van de samensteller natuurlijk wel een belangrijke rol heeft gespeeld. De kracht van Weemoedt zit vooral in de korte, rake observaties terwijl in Pessimisme kun je leren juist veel van het langere werk is opgenomen. Een kwestie van smaak, uiteraard. Waar je als liefhebber best wel mee kan leven, maar het is ook een beetje een gemiste kans. Zeker het nieuwe publiek dat voor het eerst kennis maakt met Weemoedt, kan zich waarschijnlijk beter vinden in de kort maar krachtige dichtregels, die weinig aan de verbeelding overlaten.Wie dagelijks op een station moet zijn
gaat steeds minder hopen dat iets loopt als een treinPats! Die is raak. Herkenbaar voor een heel groot publiek. Makkelijk te onthouden en op te dreunen voor je collega’s op werk. Of in de trein, gewoon voor de grap. Als de conducteur net voorbij is geweest en je op je horloge ziet dat je die aansluiting in Utrecht wel weer kan vergeten. Het is de grote kracht van Lévi Weemoedt. Met zijn korte rijmen staat hij tussen de mensen. Hij weet wat hun irritaties zijn. Hoe ze zelf in elkaar zitten. Wat voor iedereen herkenbaar is, maar wat normale stervelingen niet onder woorden kunnen brengen. Met de langere gedichten is dat allemaal wat moeilijker, dat is mogelijk meer voor de verfijnde liefhebbers. Ze zijn leuk, hebben wat meer aandacht nodig, maar blijven minder makkelijk hangen. O, ik zag als kind al ons gezin
als een familiegraf met nog niemand erinMooier kan je het niet zeggen. Observaties met randjes van goud. Weemoedt is er een meester in. Deze bundel bevat het beste werk van de dichter, maar als je het kan waarderen, ga dan ook op zoek naar zijn andere boeken. Niet alles is meer leverbaar, maar hopelijk is de uitgeverij slim en brengen ze al zijn dichtbundel weer op de markt. Voorlopig kan je je met dit boekje al behoorlijk vermaken. Het staat inmiddels trots op de eerste plaats van de CPNB Top 60. Het best verkopende boek in Nederland. Met dank aan Özcan Akyol. Laten we dat óók niet vergeten!
Pessimisme kun je leren
Leví Weemoedt
Uitgeverij Nijgh & Van Ditmar
Prijs:€ 15,00
ZELFS DE HERHALINGEN ZIJN FANTASTISCH
Onlangs stelde Özcan Akyol een bundel samen met de mooiste en leukste gedichten van Lévi Weemoedt. Beide mochten langskomen bij Matthijs van Nieuwkerk, waar Weemoedt te horen kreeg dat veel mensen dachten dat hij al dood was. Niets bleek minder waar. Persoonlijk wist ik niet eens dat hij was geboren. Nou, dat is niet helemaal waar. Ik had zijn naam wel eens gehoord, maar had geen flauw idee of hij een tijdsgenoot was van Joost Vondel, een leerling van Rembrandt of een figurant uit een van de eerste films van Bassie en Adriaan. Weemoedt is de prachtige pseudoniem van Jacobus van Wijk, maar met die naam kan je natuurlijk geen dichter worden. Özcan Akyol is een groot fan en wilde zijn held uit de vergetelheid rukken en heeft dat inmiddels op grandioze wijze gedaan. Het eerste optreden bij DWDD was een groot succes en kreeg al snel een vervolg. De veel te jong niet overleden dichter stal de show met heerlijke gedichten - light poetry - waarbij het publiek zichzelf op de dijen sloeg van het lachen. Hij vertelde vol spot dat hij veel optredens deed voor hondstrouwe liefhebbers van gedichten en dat die zalen met driehonderd man stijf waren uitverkocht. Poëzie is in Nederland duidelijk niet voor iedereen. Hoe anders als je op televisie een aantal prachtige voorbeelden van je werk mag vertellen, want in mum van tijd stond Lévi Weemoedt met de bundel Pessimisme kun je leren in de top drie van Nederland. Niet alleen de vaste driehonderd bezoekers van zijn optredens hadden de dichtbundel deze keer gekocht maar heel het land rende naar de boekwinkel. Weemoedt dreigt een succesvolle auteur te worden en ook voor zijn oudere bundels is plotseling vraag. Zelf kreeg ik een exemplaar van Met enige vertraging in handen. Een dun boekje, met een in dit geval zeer toepasselijke titel, vol met wonderlijke verhalen. In dichtvorm. Een paar van de pareltjes las Weemoedt ook voor tijdens zijn optredens bij DWDD en staan dus vermoedelijk ook in zijn door Akyol samengestelde verzamelbundel. Je hebt deze bundel op zich snel uit, maar het is moeilijk om hem echt terzijde te leggen. Vaak pak je hem weer op, om er toch weer even in te lezen. Je kent de gedichten inmiddels, maar ook een tweede, derde en vierde keer zijn ze leuk. Je haalt het boekje tevoorschijn om af en toe een paar toepasselijke regels te delen met een huisgenoot of mensen die toevallig bij je op visite komen. Sommige blijven zonder problemen in je hoofd hangen en neem je op die manier met je mee naar je werk. Om het daar uit blote hoofd op te dreunen als het onderwerp DWDD of Lévi Weemoedt ter sprake komt. Iets wat regelmatig kan voorkomen, na de verpletterende indruk die de dichter op televisie heeft gemaakt. Light poetry. Zeg Netflix maar op, kijk minder naar voetbal. Pak een boek. Bij voorkeur van Lévi Weemoedt. Zelfs de herhalingen zijn geweldig.
Met enige vertraging
Leví Weemoedt
Uitgeverij Nijgh & Van Ditmar
Prijs: € 15,99
ONDERHOUDENDE VERHALEN
Ik had nog nooit iets van Hans Dorrestijn gelezen. Ook nooit de behoefte gevoeld om daar enige verandering in te brengen. Het enige wat ik van hem wist was dat hij een notoire hondenhater is en gek op vogeltjes. Prima. Doe je niemand kwaad mee. Waarom dan nooit iets van hem lezen? Misschien dat wat chagrijnige hoofd? Uiteraard een hele slechte reden om de boeken van een auteur voor te negeren, maar zo werkt het soms nu eenmaal. Met de komst van Levi Weemoedt aan de tafel van Mathijs van Nieuwkerk – waarbij ik kennis mocht maken met diens vaak hilarische gedichten – mocht ook Dorrestijn onlangs aanschuiven. Hij las voor uit zijn nieuwe boek Het rimpel perspectief en wist bij mij een vrolijke snaar te raken. Sterker nog: net als bij het werk van Weemoedt moest ik voor de televisie erg hard lachen om zijn gedichten. Dat wat chagrijnige en depressieve hoofd bleek in staat tot zeer veel vrolijkheid. Met voor mij de aanschaf van Het rimpel perspectief als rechtstreeks vervolg.
Hoe overleef ik de oude dag? Dat is de ondertitel van het boek en Dorrestijn probeert daar in zijn boek de antwoorden op te geven. Hij kijkt wat neerslachtig terug op zijn leven en doet dat met een flinke dosis humor en zelfspot. Afgewisseld met een aantal gedichten steekt hij onder andere de loftrompet af over Harry Bannink, die hij ziet als een van de grootste componisten van deze tijd. Daar is – als je het boek leest – best wel wat voor te zeggen. Dorrestijn spaart zichzelf niet door regelmatig zijn drankzucht en mislukte relaties te benoemen, maar telkens als het té serieus dreigt te worden, komt hij weer met aan aantal originele kwinkslagen. Het zorgt voor mooie en onderhoudende verhalen met veel gemopper maar ook opvallend veel positieve wendingen. Op het eind van het boek besluit Dorrestijn met een opsomming van alle overleden vrienden en kennissen uit zijn leven. Althans, diegene die publiekelijk bekend (horen te) zijn. Sommige stonden heel dicht bij hem en een enkeling kwam niet verder dan een groet of een handdruk tijdens een receptie. De sombere lijst namen past perfect in het boek en zorgt voor misschien wel de meest rake observaties van Dorrestijn.
Het rimpel perspectief leest als de trein waar Dorrestijn op bepaalde momenten van zijn leven misschien wel voor had willen springen. Het zorgt voor een glimlach en soms voor vertedering. Het laat je als lezer echter ook wel een beetje achter met het gevoel dat er iets meer in had gezeten. Misschien als Dorrestein het boek had geschreven ná de herontdekking door Nederland van de dichter Levi Weemoedt. Het maakt mij in ieder geval razend nieuwsgierig naar het volgende boek van de auteur. De lichte poëzie in het boek doet namelijk verlangen naar meer.
Het rimpel perspectief
Hans Dorrestijn
Uitgeverij Nijgh & Van Ditmar
Prijs: € 19,99
OVERDOSIS HUMOR
Na Topshow uit 2014 is Inside het tweede boek van het duo Michel van Egmond en Jan Hillenius over het satirische voetbalprogramma Voetbal Inside. Een verplichte aanschaf voor alle liefhebbers van het programma, aangezien in dit boek duidelijk wordt gemaakt waarom de heren de stap hebben gezet om RTL in te ruilen voor het Veronica van John de Mol. Veel werd al duidelijk tijdens de reguliere uitzendingen, maar uiteraard kwam niet alles naar buiten. De befaamde mailtjes van directeurtje bijvoorbeeld, maar ook de vele discussies buiten de schermen over de inhoud van Voetbal Inside, de kritiek, de druk van sponsoren en al het gekonkel rondom de contractbesprekingen. Los van het inzicht in alle problematiek bevat het boek ook een overdosis aan humor. Het is haast onmogelijk om Inside te lezen zonder herhaaldelijk in de lach te schieten. Natuurlijk scheelt het als je de heren twee keer per week op de televisie ziet en je daarmee keer op keer kostelijk weet te amuseren. Tegenstanders van het programma kunnen het boek daarom beter maar niet lezen. Die zijn er in behoorlijke aantallen, maar meestal met meningen die gebaseerd zijn op korte stukjes uit de show die op internet staan. Tegenstanders noemen het programma homo fobisch, seksistisch, racistisch, vrouwonvriendelijk en soms ronduit grof. Dat laatste wil inderdaad wel eens het geval zijn, als je wekelijks kijkt weet je dat er van die eerste vier kwalificaties weinig tot niets klopt.
Ik begrijp sowieso niet wat sommige mensen tegen Johan Derksen hebben. Hij is grappig, ad rem, weet veel over voetbal te vertellen en heeft een duidelijke eigen mening. Ik geef toe, hij gaat soms over het randje, maar dat is nu eenmaal een beetje het format van het programma. Hij wil wel eens hard - maar ook inhoudelijk - uithalen, maar maakt er ook geen punt van als de bal weer wordt teruggekaatst. Dat hij stelling neemt tegen een (piep)kleine minderheid van de Nederlandse bevolking die het spelen van cowboy en Indiaantje door kinderen wil verbieden is mijns inziens helemaal niet zo gek. Straks moeten ouders ook kinderen tot orde roepen die vader en moedertje spelen omdat het niet gender neutraal genoeg zou zijn.
Gijp zou zeggen: zolang ze nog maar doktertje mogen spelen…
Het boek Inside is een sportboek dat niet zoveel over sport gaat maar meer over het maken van het voetbalprogramma en het roeien tegen de stroom in. Het maakt eens te meer duidelijk dat Gijp, Derksen en Genee maling hebben aan de wereld en het programma alleen maar maken omdat ze er plezier in hebben. En om het geld, zoals ze zelf als eerste zouden roepen. Terwijl ze donders goed beseffen dat ze telkens weer onder het vergrootglas liggen van mensen die wél een mening hebben over het programma maar er iedere week weer weigeren naar te kijken.
Van Egmond en Hillenius hebben het perfect op papier gezet.
Inside
Michel van Egmond & Jan Hillenius
Voetbal Inside
Prijs: € 17,50
ADEMBENEMEND
Annet Schaap is onder andere bekend van haar illustraties voor de jeugdboeken van Jacques Vriens, Janneke Schotveld en Francine Oomen. Met Lampje maakte ze eerder dit jaar haar debuut als auteur. Een behoorlijke pil, vol met prachtige en sfeervolle tekeningen maar bovenal een boek waarmee ze diepe, diepe indruk maakt. Lampje is het onvergetelijke verhaal van een jong meisje dat samen met haar vader in de vuurtoren van een klein schiereiland woont. Haar moeder is overleden en die klap is haar vader duidelijk niet te boven gekomen. Hoewel hij veel van zijn dochter houdt, verwaarloost hij haar ook en is het meisje feitelijk verantwoordelijk voor het reilen en zeilen van de vuurtoren. Als dat op een avond helemaal mis gaat, wordt ze door de plaatselijke autoriteiten uit huis geplaatst en moet ze verplicht gaan wonen in het mysterieuze huis van de plaatselijke admiraal, die doorgaans op zee te vinden is. Volgens de geruchten woont er in het huis een monster. Lampje maakt kennis met de bewoners van het huis, mist haar vader en het uitzicht op de zee en ontdekt al snel dat de geruchten een kern van waarheid bevatten.
Het debuut van Annet Schaap is in één woord adembenemend te noemen. Wat een fantastisch verhaal, voor jong en oud. Het is spannend, grappig, ontroerend en bovenal prachtig geschreven. Alle personages in het verhaal komen volledig tot leven en vooral Lampje sluit je als lezer meteen in je hart. Annet Schaap doet met haar debuut waar veel auteurs hun hele leven – vaak vergeefs – naar streven. Ze schreef een klassieker. Dit geweldige boek zal de tand des tijds ruimschoots doorstaan en generatie op generatie aanspreken door de absolute schoonheid en de magische aantrekkingskracht van het verhaal. Een ongekende prestatie. Annet Schaap wordt nu al vergeleken met Astrid Lindgren, Paul Biegel en Tonke Dragt. Dat is mooi, maar in haar geval absoluut onnodig. Annet Schaap is met haar debuut volledig in staat om op eigen benen te staan en heeft vergelijkingen met andere auteurs niet nodig.
Ik herhaal het graag: dit boek is adembenemend.
Lampje
Annet Schaap
Uitgeverij Querido
Prijs: € 16,99
Jeugdsentiment
Toen ik een jaar of dertien, veertien was verslond ik de westerns van de Duitse auteur Conrad Kobbe over Conny Coll. Er verschenen er meer dan tachtig en ik denk dat ik ze bijna allemaal wel heb gelezen. Alle boek- en sigarenwinkels in de directe omgeving van het Amsterdamse Geuzenveld waar tijdschriften en/of boeken werden verkocht heb ik afgestruind in de hoop weer een paar nieuwe pockets te vinden. Er verschenen losse delen en omnibussen, waardoor ik soms ook titels dubbel kreeg. Niets aan te doen, het belangrijkste was om de serie compleet te krijgen. Hoofdpersoon Conny Coll was een dertienjarige jongen uit Arizona die al op jonge leeftijd het ouderlijk huis verliet en uitgroeide tot een revolverheld van ongekend niveau. Mensen die hem zagen oefenen gaven hem al snel de bijnaam Trixi, aangezien het wel leek alsof hij kon toveren met zijn wapens. De boeken van Kobbe hadden een magische aantrekkingskracht op veel jongeren en tot op de dag van vandaag zijn mensen hartstochtelijk op zoek om de serie (weer) in het bezit te krijgen. Jeugdsentiment van de bovenste orde. Maar ook een soort magische aantrekkingskracht naar de avonturen van Conny Coll in het fameuze wilde westen. Hij werd op nog altijd jonge leeftijd lid van een speciale afdeling van de grensruiters van Texas, de G-man van kolonel Sinclair. In de reeks schreef Kobbe meerdere delen over de andere leden van de groep terwijl ook de woeste natuur van het Amerika van die tijd regelmatig centraal stond. Samen met de spanning en de humor maakte het de serie over Conny Coll een verslaving voor veel kinderen in de jaren zeventig en tachtig.
Waren de boeken over Conny Coll echt zo goed als in mijn herinnering staat gegrift? Onlangs kreeg bij toeval de hele serie weer in mijn bezit. Het eerste deel, Trixi, stond nog redelijk in mijn geheugen gegrift. Dat bleek tijdens het lezen, toen ik bepaalde delen van het verhaal nog vrij helder voor de geest kon halen. Ruim veertig jaar later! Verouderd taalgebruik, opvallend veel taalfouten en soms een wat belerend toontje van de auteur. Het deed er echter niet toe. Al na een kleine tien pagina’s zat ik weer helemaal in de wereld van Conny Coll en hoewel ik het minder spannend vond dan al die jaren geleden, begreep ik nog wel volledig waarom ik toentertijd zo mijn best heb gedaan om alle delen in mijn bezit te krijgen. Ik had ook westerns van Max Brand, Zane Grey, Louis L’Amour en Joe Silent (de enige die enigszins in de buurt kwam van de serie over Conny Coll), maar Conrad Kobbe stond met afstand bovenaan.
In het eerste deel werd de basis gelegd voor de rest van de serie. Veel gebeurtenissen werden in de latere delen pas uit de doeken gedaan. Veel avonturen heb ik nog redelijk helder voor de geest, zoals bijvoorbeeld die tijdens de aardbeving van San Francisco in 1906. De prettige en snelle schrijfstijl van Kobbe heeft de tand des tijds redelijk doorstaan. Het eerste deel heb ik met veel plezier opnieuw gelezen.
Het tweede deel ligt klaar.
Trixi
Conrad Kobbe
Uitgeverij Kerco
Een vliegje op de voorruit
Mart Smeets was vele jaren hét boegbeeld van de Nederlandse sportjournalistiek. Onaantastbaar op de televisie en ongenaakbaar als expert op het gebied van veel Amerikaanse sporten. Het zorgde zijn hele carrière voor bewondering, afgunst en controverse. In Amerika zou Smeets een held zijn geweest, een toonaangevende naam binnen de sportwereld. In Nederland is dat uiteraard stukken minder, hier doen we niet of nauwelijks aan heldenverering. Als je in ons kikkerlandje met je hoofd te lang boven het maaiveld uitkomt, kan je er op wachten dat je uiteindelijk aan de beurt komt. Smeets is echter onmiskenbaar een grootheid binnen zijn vakgebied. Daarnaast is hij in de loop der jaren ook uitgegroeid tot een enorme kenner en liefhebber van Amerika en dan met name van de sportieve, muzikale en historische iconen. Dat was altijd al te merken in veel van zijn documentaires, zijn boeken en zijn mediaoptredens. Zijn haat/liefde relatie met Amerika komt ijzersterk naar voren in het boek Mijn Amerika, waarin hij verteld over zijn vele reizen door het land dat op zoveel mensen een onweerstaanbare aantrekkingskracht heeft. Reizen voor Studio Sport en voor tijdschriften en dagbladen die hem op pad stuurden om ergens verslag van te doen. Maar ook reizen met zijn vrouw en/of zijn kinderen, welke hem langs ontelbare platenwinkels en boekhandels heeft gebracht. Smeets leerde Amerika kennen als een waanzinnig land met een prachtige historie, veel muzikale grootheden, onvoorstelbare sporthelden maar ook als een land met enorme tegenstrijdigheden en sociale misstanden. De verschillen tussen rijk en arm, de haat en nijd tussen blank en zwart. Het Amerika van Mart Smeets leunt nog op de grootheid en potentie uit het nabije verleden maar is inmiddels hard op weg om een derdewereldland te worden. Het mooiste van Mijn Amerika is de liefde van Mart Smeets voor boeken en muziek. Als een kind in een snoepwinkel loopt hij likkebaardend door de mooiste winkels van Amerika. Hele stapels boeken en cd’s gaan mee in de koffer en in alle hoofdstukken van dit boek doceert Smeets als een leraar de meest opzienbarende feiten die hij daarin ontdekt. Hij bezoekt vol bewondering een concert van Taj Mahal, de geweldige blueszanger uit New York en geeft geschiedenisles over de achtste president van Amerika, de oorspronkelijk uit Nederland afkomstige Martin van Buren. Hij verteld vol passie over de geschiedenis van Ben & Jerry’s en hun thuishaven Vermont en geeft les over de Amerikaanse Burgeroorlog, de Mormonen, de Kennedy familie, de I 80 van Salt Lake City naar Park City, de KKK en nog veel en veel meer. Hij bezoekt bekende en minder bekende hotels en restaurants en doet op meeslepende wijze verslag van veel van zijn ervaringen in Amerika en de vaak overweldigende schoonheid van de natuur. De passie en het enthousiasme spatten van het papier, samen met de verbijstering en soms zelfs het afschuw. Het boek is vooral eerlijk en het geeft niet alleen een beeld van het Amerika van de afgelopen veertig jaar, maar geeft tevens inzicht in de persoon van Mart Smeets. Op het scherm soms een autoritaire man die zich door niemand zichtbaar van zijn stuk laat brengen. In dit boek echter een mens van vlees en bloed die dankzij zijn enorme journalistieke kwaliteiten de kans heeft gekregen om zijn dromen te vervullen. Het sociale onrecht raakt hem zichtbaar en de kern en manier van denken van de meeste Amerikanen blijft in veel opzichten ook voor hem als Amerika kenner een compleet raadsel. Als lezer ben je een vliegje op de voorruit van de auto waarmee Smeets door Amerika reist. Je ziet alles door zijn ogen al laat hij het in de meeste gevallen aan jou over om er een eigen mening over te vormen. De geschiedenislessen zijn zeer interessant en goed geschreven en voor je het weet heb je het boek uitgelezen. Samen met Mart Smeets heb je duizenden kilometers afgelegd en ben je soms meer dan honderd jaar terug in de tijd gegaan in een poging het hedendaagse Amerika beter te begrijpen. Het land van de onbegrensde mogelijkheden, volgens ons Europeanen. Een land dat, volgens veel van de inwoners, vooral gaat om geld, ras en macht. In ieder geval een land van uitersten. Vooral dat laatste brengt Mart Smeets in het zeer aan te bevelen Mijn Amerika duidelijk voor het voetlicht.
Mijn Amerika
Mart Smeets
Uitgeverij De Kring
Prijs: € 18,50
