Nico Dijkshoorn: Daar schrik je toch van

Diepere lagen

Daar schrik je toch van is een bundel met de eerste duizend gedichten van Nico Dijkshoorn, die eerder waren verschenen onder zijn pseudoniem P. Kouwes. Duizend gedichten! Dat is inderdaad even schrikken. Vanaf het eerste gedicht is het echter ook het vertrouwde geluid van Nico Dijkshoorn. Keiharde poëzie. Vrije stijl. Soms wat anaal gericht, maar dat mag de pret niet drukken. Dat hoort een beetje bij Nico, dat is zijn humor. Dat is dan altijd lachen. Daar staat hij zelf eigenlijk nooit bij stil. De bundel bevat dolkomische gedichten maar ook grote waarheden. Over Levon Helm bijvoorbeeld, de drummer van The Band. Verder veel poëzie over Holleeder, Chinese restaurants en natuurlijk over reigers. Maar ook over een dode specht die wel heel erg aan een boom is gehecht. 

Ik ga er gewoon zelf van rijmen. 

Op bladzijde tien staat het eerste en laatste gedicht van Nico Dijkshoorn dat rijmt. Twee woorden. Haar, schaar. Je merkt aan alles dat Dijkshoorn daar een aantal dagen en misschien wel weken aan heeft zitten schaven. Er zitten duidelijk diepere lagen in en ik denk dat ik – de toekomstige biograaf van Nico Dijkshoorn – als een van de weinige mensen voel wat hij met dit gedicht wil zeggen. Het zijn namelijk niet zomaar twee woorden, het is een verhaal. Een boodschap. Een profetie. Een emotie met een diep trieste kern over de opwarming van de aarde, over de algjes in het poolijs die zuurstof uitstoten en de wereld wanhopig proberen te redden van de naderende ondergang. Haar, schaar. Het is tevens een beeldschone verwijzing naar het vluchtelingenprobleem en hoe dat volgens Nico Dijkshoorn opgelost zou moeten worden. Het mooie en meest indrukwekkende is dat het nog rijmt ook! Onvoorstelbaar. Dat Dijkshoorn bij het schrijven zelfs dát nog voor elkaar heeft gekregen. Zonder dat het gedicht ook maar iets aan zeggingskracht en inlevingsvermogen verliest. Hoe verzin je zoiets? Als je gelovig bent zou je het nu hebben over een vorm van goddelijke interventie. Over tientallen generaties gaan ze het op scholen en universiteiten nog hebben over dit gedicht en de kans is groot dat ze er dan nog meer lagen in gaan ontdekken. Het gedicht zal nog honderden jaren mensen hoop, troost en houvast bieden. Terwijl het gewoon heel nonchalant onderaan pagina tien staat, een beetje verloren, alsof er nog drie regeltjes te vullen waren. Typisch Dijkshoorn ook weer, om het een beetje te verstoppen en vervolgens te doen alsof het niets voorstelt. Bladzijde tien is echter niet geheel toevallig gekozen. Lees het gedicht maar eens heel langzaam, proef ieder woord, iedere letter. Het zijn er tien! Echt, het is geen toeval. Dit is een dichter op de toppen van zijn kunnen. 

Haar, schaar. 

Ik schiet weer vol.

Ook al heb je een hekel aan gedichten. Zelfs al heb je een hekel aan Nico Dijkshoorn. Als je ooit in je leven overweegt om een bundel met gedichten te kopen, dan is Daar schrik je toch van hét boek dat je moet kiezen.

Daar schrik je toch van
Nico Dijkshoorn
Uitgeverij Nieuw Amsterdam
Prijs: € 12,50

Column: Stickers op boeken

Stickers op een boek. Dat is waar ik als boekenliefhebber van gruwel. Uitgeverijen doen het echter graag. Rode stickers met de prijs. € 12,50. Om nog maar eens extra aan te geven dat het teruggerekend naar die goede, oude gulden nog altijd een peperduur boek is. Midprice noemen ze het dan in uitgeversland en dat moet er extra groot op worden geplakt. Zodat iedereen het ziet. Iedereen het begrijpt. Pak je voordeel.

Buiten de stickers met een zo opvallend mogelijke communicatie van de prijs heb je ook nog een heleboel andere soorten. Bijvoorbeeld met teksten als ‘de auteur van de bestseller: Slingeren met kanonskogels’. Voor alle mensen die dat een goed boek vonden maar toch de naam van die auteur niet kunnen onthouden. De sticker als geheugensteuntje. Of stickers met de naam van de boekenprijs die de desbetreffende auteur onlangs heeft gewonnen. Een speciale plakker als het boek is gedrukt op vriendelijk houtvrij papier. Of om aan te geven dat het boek wel heel erg lijkt op dat goed verkopende boek van een andere uitgeverij met vrijwel dezelfde titel of omslag. Stickers met de opdruk 3=2 en de datum tot wanneer die actie loopt.  

Om gek van te worden. Stickers op boeken. Niet alleen voor de nieuwe eigenaar van het boek maar ook voor de boekhandelaar. Ligt het boek al een poosje in de winkel dan is zo’n sticker er met geen mogelijkheid meer af te krijgen. Je kan peuteren tot je nagels zijn verdwenen en je vingers gaan bloeden. Geen beginnen aan. Het kreng blijft op het boek zitten en als het je soms toch mocht lukken, dan blijkt de omtrek van de verdwenen sticker akelig zichtbaar in de omslag van het boek te zijn getrokken. Oeps. Daar had misschien een extra stickertje bij gemoeten dat het geen speciale zuurvrije sticker was.

Waarom in hemelsnaam stickers? Wat is er mis met het ouderwetse buikbandje? Zoals uitgeverij Prometheus dat bijvoorbeeld heeft gedaan bij dat prachtige boek van Alexander Munninghoff. De stamhouder. Door dat bandje een beetje tactisch te verschuiven kan je de titel op de rug heerlijk veranderen in De Stamhoer. Zelfde boek, maar plotseling trek je daar een heel ander publiek mee aan. Daar kan een sticker nooit aan tippen. Buikbandjes zijn ook heerlijk makkelijk te verwijderen. Even je vinger er achter houden en met een kleine en soepele polsbeweging ligt het buikbandje keurig ergens in de buurt van de prullenbak. Stickers en boeken is van hetzelfde niveau als koffie en boeken. Het gaat niet samen. Het moet niet eens bij elkaar in de buurt komen. Het is net zo irritant als de nieuwe trend bij een aantal uitgeverijen om – als bij een tijdschrift – de prijs op de achterkant van het boek te drukken. “Wilt u het prijsje eraf halen?”, vraagt de klant automatisch als ze het boek cadeau willen geven. Moet je dan in één keer de volledige achterkant van het boek afscheuren? Wie heeft dat nou weer bedacht? En om welke reden? Zodat je het cadeau kan geven en de jarige exact weet wat hij of zij over een paar maanden voor jou moet gaan uitgeven? Daar hebben we toch het kassabonnetje voor uitgevonden wat we voorin het boek kunnen schuiven? Zogenaamd omdat het dan makkelijker is als je het moet ruilen als je het boek onverhoopt dubbel mocht krijgen.

Het zou mooi zijn als uitgeverijen binnenkort gaan besluiten om de stickers in de ban te doen. Waarom zo’n met zorg uitgekozen boekomslag verminken met een plakkende mededeling? Het is nergens voor nodig en het zorgt alleen maar voor irritatie. Bestsellers halen er hun neus voor op en bij alle andere boeken ziet de klant zelf wel hoeveel het kost. Want laten we eerlijk zijn: niet de sticker op de voorkant maar de tekst op de achterkant moet – samen met de cover – ervoor zorgen dat de klant het boek wil kopen.

Ook de boekhandel plakt een stickertje op het boek. Hij is mijns inziens de enige die dat mag doen. Op de achterkant. Met de prijs. Die door het Centraal Boekhuis geleverde stickers zijn wél heel simpel te verwijderen. Handig voor de boekhandelaar om te weten wat hij heeft verkocht en welke boeken hij moet nabestellen. Een stickertje met toegevoegde waarde. Tot de aanstaande nieuwe eigenaar van het boek zich bij de kassa heeft gemeld. 

Rolf Österberg: Leila, Het begin

Saai, kinderachtig en slaapverwekkend

Soms gaan tijdens het lezen van een boek je gedachten ergens anders heen. Doorgaans geen goed teken. Meestal een signaal dat het desbetreffende boek niet echt weet te boeien. Na een aantal hoofdstukken van Leila, Het begin kon ik het niet helpen om met enig verdriet te denken aan de bomen die nodig zijn om papier te maken. Ik dacht aan de ontbossing van grote delen van Brazilië. Aan jonge bomen die nooit de kans krijgen om uit te groeien tot hun volle potentieel. Ik heb bij een drukkerij wel eens de enorme rollen papier gezien die nodig zijn om een boek te maken. Dat is echt een indrukwekkende hoeveelheid. Tenminste…. Bij een boek dat in een redelijk aantal exemplaren wordt gedrukt. Dat zal bij dit boekwerkje niet echt het geval zijn geweest. Gelukkig maar.

Het boek van Rolf Österberg is niet echt een aanrader. Volgens de informatie is het gelukkig niet zijn echte naam maar een pseudoniem. Terecht. Dit is geen boek waar je zomaar je echte naam aan wilt verbinden. Voordat het onder de naam Österberg verscheen heeft de mysterieuze auteur het ook al eens geprobeerd om het onder een vrouwennaam te verkopen. Ook toen blijkbaar zonder al te veel succes. Het heeft ook niet zoveel met de naam van de auteur te maken. Het gaat om de inhoud en daar ligt dan ook het probleem. De hoofdpersoon van het verhaal is ontzettend saai, kinderachtig en slaapverwekkend. Het verhaal bevat louter herhalingen en de ruim honderd verschillende hoofdstukken eindigen allemaal op een manier die bijna lachwekkend kan worden genoemd. Er is werkelijk geen touw aan vast te knopen. 

Leila, Het begin is volgens Österberg geschikt voor zowel jeugdige als volwassen lezers. Ik neem aan dat dit als grap is bedoeld en eerlijk is eerlijk: ik kon er heel erg om lachen. Misschien is er dus toch nog enige hoop en heeft Rolf gewoon voor het verkeerde genre gekozen. Nu nog op zoek naar een nieuw pseudoniem. 

En misschien nog naar een manier om dit boek weer terug te recyclen tot een boom…


De afgrond # 1: Leila, Het begin
Rolf Österberg
Uitgeverij Celtica Publishing
Prijs: € 20,00

James Patterson: Heksenjacht

Meisje van de slager

Het valt niet mee als nietsvermoedende liefhebber van boeken. Je ziet iets met een leuk kafje, wordt een beetje verliefd, bladert het even door en denkt dat het misschien wel iets kan zijn. Weet jij veel! Je doet feitelijk maar wat. In de hoop dat de desbetreffende auteur zijn werk heeft gedaan en een leuk, mooi, spannend of in ieder geval boeiend verhaal heeft geschreven. Dat is toch het minste wat je mag verwachten. Vooral als het om een bekende auteur gaat. Helaas. James Patterson dacht dat hij wel een spannende serie voor de jeugd kon schrijven, maar slaat de plank mijns inziens lelijk mis. Niets geen Hongerspelen of Divergent. 

Het is bekend dat Patterson veel van ‘zijn’ boeken niet zelf schrijft maar een co-auteur gebruikt. In dit geval is hij mogelijk vergeten om iemand in te huren die ook daadwerkelijk schrijven kan. Gabrielle Charbonnet? Zijn buurvrouw? De postbode? Het meisje achter de toonbank van de plaatselijke slager? De spanning ontbreekt vrijwel volledig en het verhaal is stroperig en vliegt soms werkelijk alle kanten op. Behalve de juiste. Dit is nog maar het eerste deel. ’s Nachts lig ik zwetend wakker van het idee dat er ook nog twee andere boeken in deze serie te krijgen zijn. Allebei geschreven door andere co-auteurs. Hoeveel meisjes werken er wel niet bij die slager? 


Heks & Tovenaar # 1: Heksenjacht
James Patterson
Uitgeverij Cargo
Prijs: € 10,00

Inge Schilperoord: Muidhond

Weerzin

Een muidhond is een vis. Een zeelt, ook wel een groene karper genoemd. Dat is wat ik heb opgestoken van het debuut van Inge Schilperoord. En dat pedofielen doorgaans hele enge mensen zijn die in een aantal gevallen hun gang kunnen gaan omdat mensen in hun directe omgeving de ogen het liefst voor de waarheid sluiten. Dat van die enge mensen was voor mij op zich geen verrassing. Als je zelf kinderen hebt en daarmee de oer drang bezit om die tegen al het kwaad te beschermen, dan staan pedofielen bovenaan de lijst van personen die je in staat bent om de nek om te draaien. Minimaal. Het maakt van Muidhond een zeer moeilijk boek om te lezen, omdat je bijna in de huid kruipt van een man die al eens is opgepakt voor het misbruik van een kind. Het is alsof je een jas aantrekt die jarenlang in een vochtige kelder heeft gelegen en zwaar is van de stank en de schimmel. Je voelt je vies als je het leest, het maakt je kwaad en het zorgt ervoor dat je wilt weten waar je kinderen op dat moment uithangen. 

Het debuut van Inge Schilperoord is een dapper boek. Je wint er namelijk – ondanks de nominatie voor de Libris Literatuurprijs – geen schoonheidsprijs mee. Het is geen boek waarin je lekker kan wegdromen. Het is geen boek dat je later nog eens zal lezen. Het is geen boek dat je meeneemt op vakantie. Het beste is een donker hoekje in je huiskamer, weg bij het raam en zonder dat andere mensen zien dat je het leest. Zo voelt het althans. Plaatsvervangende schaamte. Feitelijk lees je het op exact dezelfde manier als een pedofiel te werk gaat. Anoniem. Ongemerkt. 

Het knappe van het boek is dat Schilperoord van de hoofdpersoon alles behalve een weerzinwekkend figuur heeft gemaakt. Je zou bijna medelijden met hem krijgen, als je een paar tellen vergeet wat hij is, wat hij heeft gedaan en nog steeds het liefst zou willen. Als je erover nadenkt is zij – net als de lezer – ook in de huid van de pedofiel gekropen. Het boek voelt daarom echt en weet te imponeren. 

Toch ben je blij als je het uit hebt, vooral als je van tevoren niet wist waar het boek over zou gaan. Misschien wilde je de genomineerde boeken van de Libris prijs lezen of werd het om die reden aanbevolen. Ondanks de weerzin die je letterlijk voelt tijdens het lezen, is het wel een boek dat je heel erg lang zal bij blijven. Wat niet snel uit je herinnering valt weg te schrobben. Al denk je na afloop wel dat je zou willen dat je alleen iets over die groene karper had opgestoken. 


Muidhond
Inge Schilperoord
Uitgeverij Podium
Prijs: € 17,50

Paulien Cornelisse: De verwarde cavia

Scheetkussen

Paulien Cornelisse is buiten haar rol als tafeldame bij DWDD vooral bekend van haar twee bestsellers in de boekwinkel. Over taal. Dat we bijna nooit zeggen wat we bedoelen. Op televisie is ze soms grappig maar toch heb ik nooit de drang gehad om iets van haar te lezen. De verwarde cavia is wat dat betreft dus mijn eerste kennismaking met Cornelisse als auteur. Eerlijk gezegd alleen maar omdat ik het boek kreeg toegezonden en dus de verplichting voelde om het ook daadwerkelijk te lezen. Met enige scepsis, moet ik eerlijk bekennen, want een boek over een cavia met een kantoorbaan leek mij niet echt iets dat mij zou aanspreken.

Een humoristisch verhaal. Dat was de algemene tendens op internet over het caviaboek. Lachen, gieren, brullen. Herkenbaar ook. Misschien soms zelfs confronterend. De absurditeit van een kantoorbaan gevangen in de belevenissen van een werkende cavia op de communicatieafdeling van een bedrijf. Cornelisse schrijft de kantooravonturen in een groot aantal korte hoofdstukken en het kost de lezer nauwelijks moeite om het boekje in een paar uur uit te lezen. Verstand op nul en voor je het weet is het uit. Blijkbaar spreekt de cavia boek minnend Nederland wel aan, want het boek stond al snel op de eerste plaats van de top 60 van het CPNB. De graadmeter van de verkopen in de boekwinkels. Maakt het van De verwarde cavia een goed boek? Ik durf het persoonlijk te betwijfelen, maar ben mogelijk niet de beoogde doelgroep. Verander de cavia in een vijfendertigjarige vrouw en het is volstrekt niet meer grappig. Ook met het knaagdier als middelpunt van het kantoor kan ik er nauwelijks om lachen. Het boek is feitelijk een soort scheetkussen. De eerste keer dat je er op gaat zitten is het misschien wel leuk, maar daarna weet je het wel. Na dertig keer begint het flink te irriteren. Na een aantal hoofdstukken in het boek van Paulien Cornelisse was ik het beest dan ook behoorlijk zat aan het worden. Natuurlijk, het leest vlot omdat de auteur uiteraard best wel kan schrijven en omdat het boek voor ongeveer 30% uit lege bladzijden bestaat. Dan wil het allemaal wel opschieten. 

Als Cornelisse echt wilde opvallen met haar nieuwe boek dan had ze misschien beter over een knobbelzwijntje of een dwergpony kunnen schrijven. Dat was pas lachen geweest. Of misschien toch weer een nieuw boekje over taal. Hopelijk nooit meer over een verwarde cavia. 


De verwarde cavia
Paulien Cornelisse
Uitgeverij New Book Collective
€ 14,99

Nico Dijkshoorn: Kleine dingen

Absurde humor

Eigenlijk zou ik geen boeken van Nico Dijkshoorn moeten recenseren.

Hoewel bijna niemand het weet is Nico één van mijn allerbeste vrienden. Maatjes, twee handen op één buik, gabbers en ga zo maar door. Broers, bijna. Gevoelsmatig althans. En laat dat ‘bijna’ dus maar achterwege. Ik spreek nu natuurlijk uitsluitend namens mijzelf, maar ik ben er heilig van overtuigd dat Nico exact hetzelfde voelt. Mogelijk zelfs nog sterker dan ik. Mijn vriendin heeft Nico nog nooit ontmoet, maar weet wel van de onverbrekelijke band. Het is bij ons thuis ook heel normaal om het over Nico te hebben. “Zou Nico dat ook vinden?”, hoor ik haar vaak vragen. Retorisch. Uiteraard. “Nico zou hier helemaal woest van worden”, schreeuwde ik laatst keihard door de huiskamer toen ik mijn schoen wilde aantrekken en vervolgens hoorde, zag en voelde dat de veter brak. Mijn vriendin beaamde dat meteen. Ze wist instinctief dat Nico schuimbekkend door zijn huis zou razen als hem dit zou overkomen. En terecht! 

Je moet nooit de boeken van je vrienden recenseren, is mij wel eens verteld door iemand die daar echt verstand van had. En geen vrienden. Ik heb mij daar in het verleden wel schuldig aan gemaakt met de boeken van Paul Goeken, Elvin Post en Kim Moelands. Met Nico ga ik nu ook herhaaldelijk in de fout. Over het algemeen schrijf ik lovende recensies, omdat ik nu eenmaal heel erg moet lachen om zijn humor. Onze humor. Behalve zijn eerste boek, maar toen kende ik hem nog niet. Dat waren de Nico b.c. dagen. Donker, eenzaam, koud. Voor Nico althans. Ik kende hem toen nog niet dus kon het mij weinig schelen. Onvoorstelbaar. Achteraf. Niet dat zijn eerste boek slecht was, maar ik had er niet hetzelfde gevoel bij. Nico begrijpt dat als geen ander. Z’n andere boeken zijn echter pareltjes en zo’n beetje de leukste die je kan lezen. 

Kleine dingen is geen uitzondering. Sterker nog: het zijn de kleine dingen die de regel in dit geval volledig bevestigen. Korte columns, prachtige teksten, geweldige taalkundige vondsten, absurde humor en dat allemaal op de manier waarop Nico dat als enige kan. Waarmee hij inmiddels ontzettend succesvol is geworden. Hoewel hij voor zijn vrienden altijd exact dezelfde Nico is gebleven. Toegankelijk, aaibaar, vriendelijk, een beetje verlegen en nog altijd zonder enige kapsones. Een kameraad, een makker. Daarom, of beter gezegd: onder andere daarom, is Nico één van mijn allerbeste vrienden. Mijn vriendin heeft hem jammer genoeg nog nooit ontmoet.

Ik ook niet trouwens.



Kleine dingen
Nico Dijkshoorn
Uitgeverij Contact
€ 12,50